De Hofhoorigheid.

Kelnarij-Putten

 

 

 
De Hofhoorigheid.
Mr. G.A. de Meester.
 

Indien ik den lezer eenige bladen papier, tot onderscheidene heften, in klein octavo gebonden, die de duidelijkste kenmerken zoowel van ouderdom als menigvuldig handtering dragen, vertoonde; indien hij zag, dat zij van de zestiende en zeventiende eeuw dagteekenden, dat elk heft de naam eener stad, dorp of gehucht, als: Arnhem, Amsterdam, leijden, Monnikendam, Gorcum, Zwolle, Nijkerk, Amerfoort, Apeldoorn, Halvinckhuizen enz., tot opschrift heeft, en namen van personen, hunne maatschappelijke betrekking, echtgenooten, kinderen en kindskinderen bevatten; terwijl, bij het naar elders verhuizen, den lezer door een overeenstemmend nummer tot een ander heft wordt verwezen, dan zou hij welligt vragen: van waar, waartoe die aantekeningen?

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

Een eilandje op de heide.

M.J. de Man

Een eilandje op de heide.
Door Peter Bijvank.
 

Onlangs bekeek ik voor mijn onderzoek naar de historie van de Kruishaarderberg de prachtige kaart van de Veluwe uit 1807 van M.J. de Man. Deze kaart geeft een mooi beeld van de uitgestrekte heidevelden die toen oostelijk van Nijkerk lagen. Midden op deze woeste gronden lag toen de Kruishaarderberg met binnen de omwalling een akker, als een eilandje in een zee van heide. Ik wilde weten of er nog meer van deze “eilandjes”of akkertjes op de heide hadden gelegen om zodoende iets te kunnen herleiden over de betekenis van de Kruishaarderberg.

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

Stadse manieren op het platteland.

Figuur 1 stadse manieren

 
Stadse manieren op het platteland.
Een rechtszaak uit de achttiende eeuw over grondbezit op Gerven.
Peter Bijvank.
 

   Op 17 juni 1705 werd Aert Custers, toezichthouder op het Hellerveld, gedagvaard door het Hof van Gelre en Zutphen te Arnhem. Dit gebeurde op aansporing van Pilgrom Wolfsen en zijn vrouw Gerharda van Nulde uit Harderwijk, bezitters van de boerderijen Middel en Groot Gerven te Putten. Aert Custers had een jaar daarvoor de jonge boompjes langs de oprijlaan van Middel en Groot Gerven “ uitgetrokken en weggesmeten” omdat de laan, volgens de veldgraven van het Hellerveld, illegaal was aangelegd. Pilgrom en zijn vrouw bestreden dit en eisten schadeloos gesteld te worden. Er volgde een rechtszaak waarbij diverse getuigen werden gehoord. Maar hoe kwamen deze stadse mensen verzeild op de oude kloostergoederen van Gerven? De rechtszaak uit de 18e eeuw geeft een beeld van het grondbezit en grondgebruik van de kloostergoederen in de omgeving van Putten en Nijkerk. Een artikel over stadse heren op het platteland.

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

Een verstandshuwelijk tussen hertog en abt.

Oorkonde van Arent thoe Boecop over de keurmede van horige lieden van Gerven uit 1389.

 

 
Een verstandshuwelijk tussen hertog en abt.
Over de aftakeling van het hofstelsel in de late middeleeuwen.
Peter Bijvank.
Artikel
Literatuurlijst
Bijlage 1, 2, en 3.
 

Op 25 mei 1457 sloten de abt van het klooster de Abdinghof te Paderborn, Hendrik d’Wrede, en de hertog van Gelre, Arnold van Egmond, een overeenkomst over de horige lieden en goederen van het klooster op de Veluwe. Er werd vastgelegd dat de hertog een derde deel van de geïnde boetes kreeg waarbij hij als tegenprestatie bijstand verleende bij het handhaven van de ( klooster) regels. Al ver voor het afsluiten van deze overeenkomst bemoeide de graaf en latere hertog van Gelre zich met de kloosterzaken van de abdij van Paderborn.

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

Oaver de veuruutgang onder de boerenminsen.

boerenleven 2

 

 
Oaver de veuruutgang onder de boerenminsen.

 

De Redactie van de Geldersche Volksalmanak wou nou veur twee joar wel zoo goed zin um ’n ploatske in te ruumen veur miin stukske “ Oaver ’t vergoan van de wèreld, en hoe ’t Kees en Mie doarbi ging.” Nou hebben de B…..sche lejen van ’t Nut, veur wi’k dat stukste vroeger is gemoakt heb, ’t nog is op gemak kunnen noalaezen, en de andere minsen hebben ’t iin ’t schoftuurke ook is kunnen inzien. – Moar wat zullen nou de minsen oaver dat geval wel gezeid hebben?

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

De Oldebroeksche tienden.

images

 

 

 
De Oldebroeksche Tienden.
Door P.Duijs.
 
De tiendverkooping.
( Een tiende ( tiendrecht en tiendenrecht) is een vorm van winstbelasting, waarbij men een deel van de opbrengst dient te betalen. Oorspronkelijk bedroeg dit een tiende deel; uit de middeleeuwen zijn echter ook andere fracties bekend.)

    In het jaar 1572 bevonden zich, in de herberg de Zon te Elburg, vele ingezetenen dier plaats en uit de omtrek vereenigd. Men zag er zoowel aanzienlijken met kostbare stijve kragen, korte mantels en zwaarden op zijde, als mindere burgers en ambachtslieden en boeren in grove wambuizen. De kastelein had het druk met het bedienen der gasten, en onophoudelijk hoorde men het geklepper der bierkannen, vergezeld van een dof gemompel als het gonzen van een bijenzwerm.

Het tiendregt onder Oldenbroek, dat aan Willem graaf van den Berg behoord had, was, toen deze zich aan de zijde van zijnen zwager, den prins van Oranje, gevoegd had, door den koning verbeurd verklaard, en zou nu bij afslag publiek worden verkocht.

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie

Het kasteel te Hattem.

Dikke_tinne

 

 

 
Het Kasteel te Hattem.
 

Naauwelijks is de plaats meer te onderkennen, waar voormaals, aan de westzijde der stad Hattem, het kasteel of hertogelijk slot verrees. Een open ruimte, ten deele nog door een bouwvalligen muur omringd, geeft nog eenig denkbeeld van den vorm en den omvang van twee der vier zware torens, die het hoofdgebouw uitmaakten.

Toch verdient dat kasteel in aandenken te blijven, om de herinnering die daarmede verbonden zijn; geen herinneringen zoo zeer van kloeke daden of heldhaftige bedrijven, die den roem van ’t voorgeslacht verhoogen, maar van snoode list en woest geweld, overblijfselen der middeleeuwsche barbaarschheid, die het hart tot dankbaarheid stemmen dat een eeuw van meerder beschaafdheid aangebroken en de vooruitgang in Nederland onmiskenbaar is.

Read More

Posted in Verhalen bundel | Geef een reactie