De foekerommelpot, de poasbleek en nog meer.

 De foekerommelpot, de poasbleek en nog meer.

Meer as teugeswoordug was de ouwejoarsaved wat weemoedug – de joarwisseling dee mien a n as ut verspringen van een slot, een opluchting. Niejoar de volgende margen betekenden een nieje wereld.

Noa karktied mosen koartjes weg – ebrocht worren noar de burgermeester: en de dominees: ere wie ere toekumt, zo waren mien ouwers. En ut was ook een vaste gewoente, teminste bie ons, dat de eerste Jannewoarie pas uut vat sniebonen anesproken wier, de witte “klimlage”d’r eerst ofeschept. Sniebonen met witte bonen en worst was onze niejaarsoaltied, minsekiender, ik ruuk ut nog. En ik het in mien eigen huushouden dee gewoente over – enomen. De hele dag was ut niejoarswensen met euliebollen en kniepertjes. Dee lesten wieren in woafeliezers ebakke, in de kachel, woarin bie ons een een schuffjen zat dat je met een ketting umhoge hoalden. Warm op – erold wieren de kniepertjes noaderhand knapperug bros. Jonges namen een loopjen met dat niejoarswense, en zejen teugen mekare: “Veul geluk en veurspoed, breek je je nek, is ut ook goed”.

In de volgorde van de kalender kwam eerst de vasteaved. Wielu dejen doar neet an, mer groepjes jonges gongen dan de deuren langs met de foekerommelpot. Dat was een busse of een potjen, met een stuk varkesbloaze strak d’r overhene. Ee stokjen of een rietjen stak ‘r deur en as de jonges dat op en neer dejen, heurden je een zwoar gonzend geluud: foeke,foeke,foeke…..Doar wier een veersjen bie ezongen da’k nog helendal weet:

Vrouw,tis vastenaved, zo mannen zo –

Ik kom neet thuus veur vanaved, zo mannen zo –

Op de ene stoel en de andere stoel,

En op iedere stoel een kussen:

Vrouwtje, houd je kinnebak op:

Daar kan er nog wel tussen.

Tussen je neus en tussen je kin,

Daar kan nog wel een pannekoekjen in.

Wie weet hoe oud ut is en hoe verbasterd: veural dee kinnebakken is mooi. Ut rietjen gong ondertussen brommend op en neer: je konnen ze huzenver heuren. Kregen ze geen centen, want doar was ut um begonnen dan trokken ze de bel hoast uut de deurpost en smeten bie de winkels de deure dicht dat de ruten rinkelden!

In ut veurjoar volgden dan dree dagen um noar uut te kieken: Palmpoasen, Tweede Poasdag en Hemelsvoartdag, elk met zien gebruken.

Palmpoasen was de dag van de “pikhoane”, eigentluk meer `n kiepe op een stok, met kukentjes op zien rug, versierd met greun van ut buksboompjen. Dat gebruuk is wiejer bekend en weer hier en doar in zwang ebrocht,mer de Harderwiekers name doarveur heurden ik narges anders.

Tweede poasdag waster op ut grasveld bie de kuupwalle,woar de vrouwen de wasse bleekten, hoast een kleine karmusdrukte, woarvan mien vrindjen van ut Kleine Karkjen, ut Jaapjeskarkjen bie – eneumd veer of mos blieven. Kramen stonnen doar met sinusappels. Fijtedalen en Oosterse neutjes. Rauw gong ut doar toe met koeksloan ( in vrogger tied al ’s verbojen as je in de Kroniek lezen kunnen). Stroophappen waster ook: uut een wieje kom met stroop kon je guldes en kwartjes happen, stel je dat veur! Mer in die tied hadden parte boeren en visserjonges veur een gulden wel een kleverugge bakkes over. Dat was dan onze poasbleek.

Frisser en gezonder was ut dauw trappen op Hemelsvoartdag. Wat een einden kuierden we noar kasteel Staveren of ut Solse gat.

Vrog uut de veren,kregen we krentebroodjes mee; zakgeld hadden we neet: drinken dejen wel bie een boer an de pompe.

Pinksteren kende geen biezundere gebruken of ut mos wezen dat sommuggen pinksterjen – drie vierden: zie nammen d`r nog een vrieje dag bie.

Met koneginnedag was ut ook vake: hoe roarder hoe mooier! Bie boegsprietlopen waster an de ene kante meel en an de andere kante roet in een groot scheepszeil, dat op e – hangen was. De meeste deelnemers volbrochten de loop over de boegspriet neet en rolde in ut wit of in ut zwart um as mulders of as schoorsteenvegers d’r uut te krupen. “Een noare schik dawwe hadden”. Veerder waster tonnetjesriejen en de bekende speulen; zaklopen, houtjes rapen en hindernislopen, dat was allemoale op 31 Augustus: Leve de Willemien!!

Dan kwam de R in de moand met levertroan en je flanelletjen weer an. Al vrogger dreiden de lanteernopstekers ut stroatlicht an. We goan de nachtschute weer in, ouwe man, wier d’r ezeid.

De Decemberfeesten hadden geen biezundere gebruken en zo was ut weer: “Wat is een joar toch gauw um!”

XXXXXXXXXX

 

 

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *