Het was lang niet alles: dee goeie, ouwe tied

 

 

Het was lang niet in alles: dee goeie, ouwe tied.

 

Spoarzaamheid en zunugheid was al wat de klok sloeg. Ut wier je as met de levertroanlepel in-egeven dat as je ut kon een appeltjen veur de dorst bewoaren mosten. Toen een lozjee van ons mien een reep Bensdorp gaf met de boschap:”Ajje die ophebben, krieg je d’r nog ene”, kon ik de’r neet over uut: een repe kostten ummers vuuf centen. Mer gauw de sukeloa opmaken was toch te gek. Ineens wust ik ut.Ik lei ut stuk op ut kammenet en zee:”Op is ut!” Weer bie bakker Buma, sprak mien geweten een woordjen mee en ik zee: “Ja, de sukeloa is op……op de kaste. Hie is net zo slim as zien voader”was de conkluzie en zo had ik toch twee repen.

Soberheid was d’r in alle dingen: ut eerste kopjen thee smarges met suker, ut tweede zonder; beschuut een rol van tien veur een dubbeltjen was allene veur de zundag, ook ut koekjen bie de koffie en de segoaren, vuuf in een zakjen zoaterdagsaves ehoald, ook veur een dubbeltjen samen. Met eten mog niks overstuur goan: “Een mins kan geen krumeltjen laoten greuien!” Een touwtjen wier los-epeuterd, kon je nog ’s van pas kommen; een luzefer nog ’s gebruukt um ut ene met ut andere an te steken. Juust ut dopjen van de petreuliekan vol egoten eneen halve losse turf waren genog um de anmaakhoutjes te loaten vlammen en met de grote schoonmake gong de kachel de kamer uut. In de veuraved wier een poosjen eschemerd bie ut theelichtjen, wat eproat of e-zongen. Kiender zeurden dan:”Toe mag de lampe nog neet an?” Utwas allemoale vanzelfheid. In stilte wier wel wat veur andere edoan, want zunugheid mag geen gierugheid worren.

Gierugge minsen binnen d’r in alle tiejen eweest. Zo hajje in Harderwiek een rentenier van ut soort dat de name krentenier in de wereld heet ebrocht. Ik weet best hoe hie hietten; loat mer zo. Al zien leven schrapen en biehoalen. Toen ut op ut eindjen angong, kwam d’r ’s femieljen kieken: loaten we geen kwoad doarvan denken. De huushouwster, dee de minsen netjes ontvangen wou, hoalden gauw een half pond koekjes en gong d’r mee rond. De ouwe man zag dat zo’s an en keek nog zunugger dan anders en toen ut goeie mins bie hum kwam, riep ie kwoad:”As ut dan toch op mot, wil ik d’r ook nog wat van he’n”, en greep een hele hand vol koekjes…..een arme rieke!

Veul minsen hadden ut neet breed, mer stelden d’r een eer in um zelf rond te kommen: weduwvrouwen dee onbemiddeld waren, gongen uut bakeren of wasjes doen; ze gongen met wat negosie langs de deuren: thee of koffie van een krujenierswinkel of mannefaktueren zoas schutteldoeken. Veur minsen dee slecht uut de voeten konnen, was ut arger: ze vroggen um stroatjes en stoepen te wiejen of hielden een snoepwikeltjen, zoas manke Henneman”of tante Fina”. Ut was een centenhandeltjen, dat meschien nog ut huurtjen van twee kwartjes in de weke kon goed maken.

Veural de wienter was ook veur aparte huushouwes een zwoare tied as alles stil kwam te liggen. Neem ut ze neet kwoaluk dat ze voegeltjes gongen stippen; met goed ies was ‘r met boanvegen wat te verdienen; anderen ventten met denneknoppen uut de bos um dekachel an te maken.

Kienders mosten in sommuge huushouwes al vrog wat meeverdienen. Garalen pillen was een warkje dat ze slapende doen konnen. En dat dejen ze hoast, um veur schoeltied nog flink wat e kunnen doen. Op schoele sukkelden d’r ’s middags nog wel’s een in de dut. De meester dee Nikus met een glas woater wakker gooien, had mer ’s een joar mee meoten doen.

De kleinste boerenstand had ut ook neet best. In Hierden zag je minsen krom van ut warken op de ouwe dag en wat zat ‘r op as dan bie de grote kiender inwoenen, eerappels schillen en op de kleintjes passen?

Bedeloars waren er nog allerwegen, al hadden ze veur de schien een kistjen met negosie. Saves kwammen wel ’s kiender an de deure um een botterham.

Deur diakenie en stadsbestuur wier gelukkig wel wat edoan: brandstoffen in de wienter en wekeluks uutdeling van snart deur de “Soepkemissie”, dee eigentluk “commissie tot uitdeling van warme spijzen”hieten. En er was geregelde steun. Pas in negentienhonderd en dartien kwam ut eerste ouwerdomspesjoentjen. Veur armen boven de zeuventug twee gulden in de weke, veur een echtpoar dree. Veul was ut neet, al kostten een ei een vierduitstuk en een liter melk zes centen, mer ut begin was emaakt.

xxxxxxxxxxxxxx

Stippen = lijmen met twijgjes

Dennenknoppen = dennenkegels.

 

 

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *