Inleiding P.Poorter verhalenbundel

“Herinneringen is de grootste dichter”

 

 

Vertellingen van een oud- Harderwijker

 

Dit is een serie artikelen geschreven door de heer P.Poorter te Baarn. Hij werd in 1902 te Harderwijk geboren en bracht daar zijn jeugd door.

Opgeleid aan de Rijksnormaallessen, slaagde hij in 1921 voor de onderwijsakte. Hij begon zijn loopbaan te Hulshorst en werkte o.a. in Nijkerk en den Haag. In 1937 kwam hij aan de Marnix- Ulo te Zwolle en in 1946 volgde zijn benoeming tot hoofd der Hervormde School te Baarn. Hij gaf enige jaren ook lessen aan de Jan van Nassau- kweekschool te Utrecht en was twaalf jaar leraar Nederlands aan de Middelbare Handelsavondschool te Amersfoort.

Het vorige jaar werd hij als hoofd en als leraar gepensioneerd. Hierbij geeft hij een inleiding op zijn serie artikelen.

Beste lezer, u begrijpt dat dit een voorwoord is van misschien wel 20 jaar of meer geleden is. Vele foto’s zijn ook niet toonbaar vandaar dat ik ze niet geplaatst heb, maar beloof u dat ik opzoek ga naar duidelijke foto’s.   de redactie.

Inleiding.

Oudere mensen vertellen graag over hun jeugd en de plaats waar zij die doorbrachten. Ik heb een fijne jeugd gehad en hield zoveel in mijn geheugen vast, dat ik daarvan in dialect wil vertellen, omdat heel wat oude gebruiken en toestanden zijn verdwenen of veranderd. Mijn herinneringen aan oud- Harderwijk gaan vijfenveertig tot zestig jaar terug. Tijd- en plaatsgenoten van mij zullen gaarne mee terug denken aan het verleden; voor jongeren kan het interessant zijn te weten hoe het vroeger toeging.

Een vreemde kaart en een zeldzaam boek.

Er bestaat een oud boek in Harderwijks dialect, waarop mijn aandacht werd gevestigd bij het bekijken van de streektalenkaart in het Dialekten-Bureau te Amsterdam.

Bij allerlei plaatsen en streken staan daarop de titels afgedrukt van de boeken in het daar gesproken dialect verschenen. Bij Harderwijk staat: -`t verleden- door M.Geisler- Plat, uitgekomen bij de firma Wedding, zonder jaartal helaas. Naar ik meen is het eerder als feuilleton geplaatst in het Overveluws Weekblad-Harderwijker Courant. Met dankbaarheid vermeld ik wijlen de heer J. Volgers die mij een der laatste exemplaren schonk.

Mijn schetsen zijn uit wat latere periode en komen uit een heel andere belangstellingssfeer dan dat familieverhaal.

Een dialectiesch grapje.

Ik houd van dialecten. Wie zijn boers of plat noemt weet er niets van. Ze zijn even eerbiedwaardig als de oude klederdrachten, maar evenzeer aan het verdwijnen. Het bleek niet altijd gemakkelijk een juiste schrijfwijze te volgen. Zelfs langs de oude “zuidwal”verschillen dedialecten van plaats tot plaats. In Harderwijk en omgeving zijn nog nuanceringen. De vissers alleen spraken de h niet uit, een bekend verschijnsel in andere dialecten en sommige vreemde talen.

Ze zeiden dus ook in het alfabet tegen de h een a. Als hulpmiddel bij`t spellen vroeg men dus: is het Albers met een a of een Hendriks h, maar zei het weer juist andersom; is het een Halberts a of een Endriks h?

Als je ooit gewend bent te zeggen, onze Endrik eeft een ondje in een okjen met ooi.

Kleine toelichting.

De door mij aangehouden spelling komt in hoofdzaak met die van`t verleden overeen. De uitspraak van bijv. voeder- vader, gaf ik liever weer met oa, klinkend als oo in koor. De oe klank in zoen- zoon bijv. is gerekt als de oe in boer; ook de ie in nies- nieuws met gerekt worden uitgesproken. De stomme e aan het eind van veel woorden als kante werd in mijn tijd nog vaak uitgesproken. Wie in verband daarmee mijn taal verouderd voorkomt bedenke dat”degene die eerder een plaats verliet de oudere taalvormen nog die thuis in de vergetelheid zijn geraakt”( W ).

Mensen en hun milieu.

Laat ik vooruit zeggen dat veel wat mooier lijkt dan het was.

Oude schilderijen krijgen een goudachtig vernis en dierbare gedachtenbeelden een aureool. Donkere toetsen mogen toch niet ontbreken: Het was niet in alles en voor allen”de goeie ouwe tijd”.

Van personen waaraan ik met plezier denk heb ik gaarne verteld, van mensen die ik liever vergeten zou maar weinig. Als het wenselijk was heb ik de namen wat gewijzigd; andere namen heb ik met eerbied genoemd.

Welke beelden zullen wij in de herinnering achterlaten? Op een oude gedenksteen in de Grote Kerk staat:

–Spyghelt v hieran

      Vrouw ende man

XXXXXXXXXX

 

( W )  Weynen: Wezen en waarden van het dialect.

 

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *