Libberoalen op klompen en met un pet op.

 

 

 De Harderwijker, 22 april 1905.

Libberoalen op klompen en met un pet op.

 

Mins, mins! Wat he’k toch anahoald deur joe zoo pertikelier te schrieven!

De jong was leed umda’k um, zoo uuteteekend had in de krant. Ze hen mien, zeedie, Zondag op de karkweg uutelacht en dat hen ze. Doar goat ie heen, zeijen ze, die wieze Gaart van ’t Veld. Net zien voar, veural van achteren! Dat zeejen ze!

En de vrouw keek ok al niet vinnig vrindelik, en da deej ze niet. ’t Was toch zooveul as ten oolikken jong, niewoar!

Zie, zie, doar zuj ’t noen zemer hen, zei ik. Loat ze meer lachen, jong, en as ’t soms deerens doen, dan lach je mer is vrindelik weerum. Daar hen ze sjik of en dat het je voar eigen ok wel is gedoan, nie woar moed?

As jie noen ok zoo’n doetendop was, zoo’n laabus, za’k mer zeggen as – ho Jan, gien namen neumen, zeit de vrouw, aars word die ok weer leed en der is al leejigheid genogt onder ’t minsdom.

Over Gaarteman za’k noen nie meer schrieven da za’k niet. Meer weet je wat?

Toe’k Moandag van Niekaark kwam heurden ik ze der over proaten, dat bie ons toch gien Libberoalen warren met klompen an en un pet op.

Joa, docht ik zoo bie m’n eigen ( en wa’k docht da’s noe net wa’k joe is wou schrieven) da’s zoo as je ’t wilt nemen.

Zie je – en da ze’k oe – Libberoal is ’n lillik ding en lilleke dinger, doar wilt ze deur de bank nie an, en da wilt ze niet, veural nie as ’t zoo recht op den mins eigen an kumt en op te centen.

‘k Het wel is tegen de jong gezeid – altied bie vergeliek – mit Libberoal zien goat al net as met ’t stelen. Da’s ok ’n lillik ding.

As den een of aar un kuul piepers heet geroetst en ie word gesnapt dan schreiwt heel de Telgterbuurt en Horst er bie: Wa’n lillike dief! ’t Is mirakels. Zoo’n kuul mit van die lief mooie negenkweekers!

Mer as ’t er een un schuppesteel hakt uut buurmans wal of hie ( nei lok dat lillike woord niet schrieven) ‘k zal mer zeggen hee deut mit un slimme streek un aar ’t is terrum dan ziet deur de bank gien mins der wat in. Ze lacht er is um en zeggen: ’t is een gladde.

Aj ’t evenwel goed beziet zuj je zeggen moeten dat het net liekeveul is – de piepers en de schuppesteel. Stelen is ’t en die ’t deut is ’n dief en goat den bak in as ’t ie getrapeerd wordt.

Wat zeg jie der of, breur?

Of denk je van niet.

En die leste, die van de schuppesteel en die slimme – da zien noe – altied bie vergeliek de Libberoalen met ’n pet op en klompen an.

Der zien toch, zooveul van die glad verkeerde dinger, die je bie den dag niet eens meer opmarkt umda’j ’t zoo deur en deur gewend geraakt bint, mer die in den grond ’t heele leven libberoal maken.

‘k Heb is an un ouwe dommeneer evreuge, woar an je ’t Libberoale dan zoo wat kennen kon.

Da za’k oe is krek zeggen, Jan, rukt uut mekoar wa vlak uut bie mekoar heurt, zei die en keert de boel aarstum.. ’t Pluust altied en altied weer uut mekoar, net as te dood, die maakt ummers ok scheiding en doarum is dan ok ’t Libberoale de dood veur heel ’t huuselik, karkelik en moatschappelik leven. Da zei den dommeneer en dat hek altied onthouwen en vaak net zoo gezien.

Um mer’s wat te neumen.

Wie is te boas in huus? Das noen ok wat zuj je zeggen, wie aars as ikke op den deel en de vrouw op den heerd. Zie je wel, breur, da je ok al oarigjes an ’t mekoar pluizen bint. Mer zoo mein ik ’t nog niet eens. Ik bedoel in huus in ’t generoal en dan zuj je mien geliek geven as ‘k zeg de man, leest er aars ’t fermelier nog mer’s op na.

En wat zie je noe zoo onder de boerenstaand mer al te vaak. Dat de kiender de boas  bint en dat as biveurbeild, den oolikken jong, die pas effen de been der onder het mit ’t broodmes in de vuustjes over den heerd scharrelt moer zeit: Och loat ’t wicht meer aj ’t um ofneemt schreewt ie zoo noar.

En as den oolikken jong, die van ’t broodmes noamelik grooter word durftie heel best tegen zien moer zeggen as zum wat heet te doen “ doe ’t eigen” of “da doek niet!” en as tie nog wat grooter word “houd den …..mond ( za’k mer zeggen) da za’k ummer eigen weten doar he jie niks mee van neude!

In zukke huuzer is de tucht weg en of je der noen leed um worre of nie, zukke huushouwings zien libberoale huushouwings, al leest ze ok driemaals daags ‘n kapittel.

Partie vrullie bestellen alles op den heerd en an ’t volk en der kels hen zoo goed as niks te zeggen. Ze zien ’t rejoal bang veur ’t vrouwtje. Ak zoo wat zie denk ik altied an onze zwarte kiep, die bie tiejen net kreit as ’n hoan en ’t is toch gien hoan went zoo noe en dan leit ie is. Ze zegt ’t is  un mannetjes kiep. Ik zeg ’t is ’n libberoale kiep. Nie van breue. Gaarteman en de vrouw zeit, we motten um mer soepen.

Aarstum is ’t nie veul beter nei arger. Woonsdag zag ik ( geen name neume Jan ) mit de vrouw in de voor an ’t spaojen. Zie tegen hum op, insteken, umsmieten, insteken umsmieten, mit ’n zwoai krek aster kel. ‘k Wier der noar van en ‘k doch: keltje, keltje, as ik is mocht, en’k had un goed twiegje, der zou weinig stof mer kommen uut je libberoalen hemdrok, da ze’k oe!

Ien de kaark is ’t al krek eender. Kark en beliedenis heuren bi me koar as ’t fondement en ’t huus, as te stop op de melkbus. En noen hoe is de heele kark van de beliedenis afgeschoven, der van los gemaakt. Nie zoo op eens – Nei, jong, de libberoalen hen zooveul geduld as te kat op de muus loert. As ’t mer an ’t schuuven ok al maark wulie der in Aarmel nog weinig van. Mer je moen dan ook al mirakels scharp kunnen zien, as je de menuutwiezer van ’t alozie wilt zien vergoan – en toch hie vergoat wel, – in ’t uur de heele wiesderploat rond.

Wie noen nie mit alle geweld niet alleenig dat afschuuven ophort, mer ok alles weer in dien ouwen staand zeukt te brengen, de kark weer op ’t vaste fondement – die handelt en noen moe je niet zoo biester zuunig kieken breur en ’t heufd schudden – die handelt libberoal of tie as kaarkvoegd in de eerste banken of heel achterin op de gemeene banken zit. –

Partie minsen preuven heel gauw as te muis op tafel komt en ’t zout is vergeten dat ’t toch lang zoo goed nie smaakt aje ’t zout der deur reurt dan aster deur gekookt is. En ze hen geliek, dat hen ze.

Mer wat zie je noen, dat ze mitter eigen wichter van kiender doen – en dat vaak nog wel tegen beter weten in? Die moen bie den meister mer un flauw muisjen eten en loater bie den domeneer ’t zout goan hoalen! Of zou je niet denken, dat dat biester libberoal gehaandeld is? Wat aars?

Zie je noen, dat er heel wat meer libberoalen, ook mit un pet op en klompen zien as je zou meinen.

Mer, jong, noen mok ter toch zemer opsluut uutscheijen. “t Bloadjen is vol en as ker kruus over heen schrief kun je ’t vast niet lezen, vast niet, en un niej bloadjen, jong, da’s alweer un cent, en op de centen mojje tegenswoordig mer passen, dat zek oe.

O ja, da’s woar ok. As je soms die mins van de perpaganda vergadering, doar wulie die bloadjes wel is van kriegt, is ontmeute, zu je um dan is zeggen, dattie te wienter ok is in Telgterbuurt mot kommen. Dan wik er ok wel is biekommen en dan kuwwe samen is praoten. Heelemoal noar Aarmel goan en dan zoo loat as wulie noar bed goan, nei jong ‘k bin papavond altied greig weer thuus.

Ak ’t is weer an tied he, schrief ik joe is wat over un dommen boer.

De groeten van de vrouw en Garrit en mien die zich neumt

Jan van ’t Veld.

Dit bericht was geplaatst in Verhalen bundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *