Over de groevenmalen.

 

 

 

Over de Groevenmalen

Bij begrafenissen in ’t Oldebroek op de Veluwe.

 

Het is niet lang geleên, dat ik mij wou vertreden,

En aan een wandeling een uurtje ging besteden;

Toen zag ik in het dorp een huis vol lieden staan,

All’n in hun zondagspak, met rouwgoed aangedaan.

Ik sprak daar met een boer, en vroeg dien naar de reden

Waarom men op dit uur het sterfhuis zag betreden?

Waarop hij mij terstond beleefd tot antwoord gaf:

“ ’t Is Groevenmaol, mijnheer, men brogt én lijk in ’t graf.

Dan is hier zoo ’t gebruk, dat buur en goeije vrenden

Zich op begrafenis bi én maoltijd laeten vinden;

Dit duurt van ’s middags af, tot ’s aovends laote toe;

Men eèt en drinkt zich daor, om zoo te sprèken, moe.”

Hierop deed ik de vraag: of dan die Groevenmalen,

Die toch zoo kostbaar zijn, waarop de burgers smalen,

Niet werden afgeschaft, en voor een geldbeloop

Het lijk niet werd besteed; dit dacht mij beter koop.

“Zoo he ‘k ook wel ’s edog,- sprak hij toen,- over ’t stök,

Bier, brood en all’den zwier leup min ook wel ’s te drök,

Mer wat de zaak aangeet, minheèr, dat sâ ‘k je zeggen:

Elk möt al in ziin fak de zaken overleggen;

Het merklik onderscheid, in d’eerste plaots, is dat

Waorum men gien gevolg kan trekken ut én stad;-

Hier achter ’t gindsche derp woont Lubbert- oom en Knelis,

Aan d’overkant van ons, wel twéé weg, woont Melis,

Een klein kwartiertien voort woont Fenne- meui en Griet,

Neet veer daor ut de buurt woont Willem- oom en Piet.

Zal ’t neet onmenschlik staon, as men de veere vrenden,

De, zeldzaom maor gezien, ut liefde tot ons wenden,

Zoo met een hongrig lief nao huus wil laoten gaon?

Miin dunk, beziet ’t stök, ’t zal zemer lellik staon.

Wat d’buren anbetreft, ter tweeder plaots te sprèken;

Oer hulp in nood en dood blif nimmer in gebrèken,

Dat, hoe de nood ook drokt, ons merkelik verligt;

Want trouwe hulp gift moed, in ’t donkerst’toeverzigt.

Zold’die, veur hulp en raod, ook heur belooning derven?

Daor hier toch alle daag – je weet ‘t – geen boeren sterven;

En dan zo nauw te zien, veur één maol op ‘en man?

Miin dunkt een buk vol brood, dat kumpt er neet op an.

Dit dient ook nog bemerkt, – hoe burgers roemt op zeden, –

Men hier geen Bachus dient, gelik as in de steden,

Die ons ten onregt hoont; mer hoe of dat ook is,

’t Tegendeel bliek’ klaor, as men eur krigt ten disch;

Wat kump’ men bi geval een stedeling verzoeken,

Hij leup’ de straoten deur, en roep’ in alle hoeken:

“ ’t Geet mergen nao den boer; kom an mer medgezel,

Van dage mer gevast, want mergen is ’t er wel.”

Nauw kan men ’s and’ren daogs het lieve licht bemerken,

Dan heurt men een geschreeuw as van en mager verken:

“ Op jongens! Op! ’t Is tied, ik heur de vlègel slaon,

’t Vroe’ köppien mer bespaord, ’t is hooge tied te gaan.”

Dan kump men veur den dag, dan ziet men gansche hoopen,

Wel tien, in plaats van één; wat beenen hef kump’ loopen;

Dan zet men zich ter neer, valt op de k’rogge ( klein rogge- of stoetebrood) an

En sniid en snee of zes, bestemd veur iedere man;

Voorts kalt men ondereen: – Klein Mietjen is vergèten

Vrouw Leentje hef de koorts, mer lust nog wel wat èten;

En weinig zachte kost zou strekken töt gemak.

Ziedaor, wat òverschöt, dat stekt men in de zak.

Genog daorvan; ‘k hol op; mijn zin is neet, te vitten,

Ofschoon er hier en daor nog wel noesten zitten.

Te fien gehèkeld vlas – dat heb ik opgemerk’-

Gef al te veule spitt. Het huus heurt bii de kerk.

Wat verder ons betreft, ter zaok : daor bint gebrèken,

Doch dar en boer neet voegt breetvoerig van te sprèken.

Mer één ding aangestipt, minheèr – ’t is jou bekend,

Dat, wie ziin neus ofbiet, ziin eigen wèzen schendt, –

Een enk’le nachtuul nog, ut bigeloof geboren

Der tiend’en elfde eeuw, blift piepen as te voren:

De, wat er ook gebeurt, bi ieder sterfgeval

Nauwkeurig gaode slaot het liek – en wat neet al?

Klaos hef’en liek ‘ezien – geet men te zamen sprèken; –

Onlangs gele’en – zegt Derk – zag ik den spiegel brèken;

Truij praot ook mee, en zegt: “ ik heurde en gekraak,

Net of men ’t liek opnam en op de wagen maak.”

Men gif’ nauwkeurig acht, al wat men ziet gebeuren,

En geet met iiver voort, de utkomst nao te speuren,

En ieder weet zin pligt – Men geft het liek zin eêr

Of anders, zoo men zegt, “ de man de geet er weer.”(gaat spoken)

Hoe jammer dit ook is, om nu neet meèr te noemen,

Toch honing en fenin vindt men bi een in bloemen;

Want nu ik, meer ter zaak, as miin op .t herte leit,

Ter derde of laotste plaots, zal strèken mit bescheid,

Kump dit nog naoder bi en gef meer kracht en rèden,

Waorum men dit gebruk huld nao de olde zèden.

Veultieds is er ‘en boer, bii zulk ‘en groot getal,

Die eene toespraok maokt, tot stichting ut ’t geval:

Hoe men verganklyk is, wil hy er ons ut leren;

Hoe dat de brooze mensch tot stof zal wederkeren;

Hoe men kasteelen bouwt, of paradiizen maak’-

De wereld geet veurbi zoo ras de dood genaak’;

Wat ons bestemming was, toen God ’t heelal bewerkte,

Daar ,t redenloos gediert ’t bizonders niet in merkte,

En Hy den minsche schiep mit rèdelik verstand,

Om hierin deur te zien de almacht ziiner hand,

En Hem van al zijn werk de lof en eer te geven;

Dan zal de mensch ten loon hier eeuwig bliven lèven

En smaken waore rust van alle heilgenot,

Deur ’t zalige verkeer en ömgang met ziin God.

 

“ Ten slot kan dit betoog d’ aanmerking wederleggen;

Miin dunk beziet de zaak: daor valt neet op te zeggen.

Misschien is hier of daor ‘en lap de kwaolik pas,

’t Is bèter toch, belapt, dan gaoten in de jas.

Al heb ik dan gekaokt en rare pot met èten

Van allerhande soort van kruud bii een gesmeten,

‘k Heb ruim genog gekaokt en zie neet op en man;

Wie dat er wat van lust, de zet ziin bord mer an.”

 

Oldebroek, 1848                                 J. van Zwaluwenburg,

                                                                      Landbouwer.

hendrik van grietjen

 

 

 

Dit bericht was geplaatst in Verhalen bundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *