Starfhuus en arfhuus.

 

Starfhuus en arfhuus

Weinig minsen hadden een dagblad en nog lang neet allemoale een van de twee Harderwiekertjes. Ajje doarbie in beschouwing nemen dat ons stadjen mer een zeuvenduzend inwoeners telden, is ut dudeluk dat ploatselukke gebeurtenissen een groter deel van de gesprekken innammen as in disse tied. Ook was de samenhang van een buurt veul groter en was ‘r meer meeleven met mekare. Geen wonder dus ook dat ziekten en starfgevallen meer en uutvoerugger eproat wier as teugeswoordug, non je hoast van uur tot uur nies uut de hele wereld kunnen heuren en zien en de kans lopenof-estompt te worden veur allerlei leed.

“Dee en dee is ook niks neet goed”, en “dee sukkelt toch zo”waren vaste manieren van zeggen. Mer ut was inenen een ander geluud as verteld wier dat ‘r bie een zieke s’nachts ewaakt wier, dat de dokter dree keren daags kwam of dat d’r in de stroate veur een huus zand estreuid was, umdat de zieke ut geluud van kar en peerd neet meer kon verdragen. As iemand kloar was veur de grote reize, wier dat ezeid met de woorden: “Die leit d’r goed veur”. Bie de dree wordjes: op starven liggen, schenen niesgierugge buurvrouwen d’r hoast op te wachten um as eerste te kunnen zeggen, dat de betrokken man of vrouw “uut de tied”was – “tis of-elopen”, wier in de starfkamer ezeit.

Al wust de hele buurt ut droevugge nies: de gordienen wieren ummers metene neer-eloaten de aanspreker kwam toch de hele stroate deur in zien zwarte pak met zulveren koorden, steek of hoge hoed op ut heufd um “an te zeggen”met de woorden: “De familie….laat bekend maken dat heden is overleden…” Altied las ie de hele bodschap van de koarte, asof ie dee nog neet uut ut heufd kenden.

De begraffenis gong nog met de koets met peerden, dee tot um de oren toe in ut zwart estoken waren. De koetsiers hadden zich gauw kloar emaakt deur een keepjen zo over ut bonte boezeroen heen geslagen met een steek op veur de rouwkoets, lange zwarte jassen met hoge hoed met kokarde veur de volgrietugen, as teminste d’r rietugen an te pas kwammen. Een Hierder begraffenis gong met een boerenwagen, woarbie de vrouwen met zwarte hulken um ut heufd op de kiste zatten dee op stro stond. De mannen, allemoale met hoge hoeden op liepen achter de wagen. Dee hoeden wieren an alle kanten uut-eleend en waren vake greun van ouwerdom. Um ze passend te maken as ze te wied waren, wier er en krant in-evouwen. Ut gebeurdenwel dat doar een stuk uuthong, je schaamden je as je doarum as toeschouwer mosten lachen, foi, bie een begraffenis! In Hulshorst he’k een keer een jongetjen van een joar of twoalf ezien dee veur een begraffenis een oude hoge hoed op-ezet had dee um over de oren zakten.

Was de leste man of vrouw uut-edragen of een gezin uut mekare, dan wier veur de arfgenamen alles verkocht as ut de meuite weerd was en neet in stilte verdeeld wier. Vreemden gongen ut huus in en alls wat joaren zien vaste ploasjen ehad had, wier overhoop ehoald, van koopnummers veurzien en uut-estald. Op de kiekdag kwam Jan en alleman, was ut neet um te kopen, dan allene um te kieken. Zo kwam een arm mins nog ’s in een huus met een rieke boel, was ut een nederug gedoetjen, dan kon een proatgrege buurvrouw ongesjeneerd rondkieken um te kunnen vertellen dat ut mer een koale boel was. Een enkele dee de overlejene goed ekend had, veulden nog ietsjen in de ruumte van de leste stried dee een mins estrejen had…Mer as de koopdag kwam, leek alle verlegentheid of eschud te wezen: ut was een welkom verzetjen in een stil stadjen.

Ramen en deuren wagenwied open, trok een arfhuus altied een stoot volk. De hoofdfiguur was deurwaarder Willemsen: bie kou en regen de jas met schouwerkeep um en een grieze bolhoed op, sinds 1896 in Harderwiek, was ie uut ut stadsbeeld van dee dagen neet weg te denken. Hie loensden stark en had een hamer, de broodmagere Van der Toom as schriever, de helpers veur ut angeven en loaten zien, een kring van kopers en kiekers d’r umhene, had onze kunstschilder Ansing doar mer een schilderie van emaakt!

“Wie biedt’r geld voor….een kwatje geboden, twee kwatjes, wie meer dan twee kwatjes…een gulle, een gulle, wie nog meer dan een gulle, daar twee gulle, twee gulle….drie gulle: twee aan bod, maak los”. Onvermeuid gong ie deur tot alles in andere handen was over-egoan. Dan kwam ut leste bedrief: betoalen en hoalen. Antiek goed begon ze omzwarvingen, koopjes wieren met plezier bekeken, wat teugen viel op een kar esmeten, klusjes uut mekare eplukt.

Akelug bleef ut lege huus achter,totdat de nieje bewoener de luken open stootten veur de schoonmaak, eenkwasjen varf en een nie behangetjen doar.

As huzen spreken konnen…….

xxxxxxxxxxx

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *