Stroatbeeld an ut begin van disse eeuw

 Stroatbeeld an ut begin van disse eeuw.

We hadden allene een stenen ploase achter, woar nog net een perenboom in ut kiepenhok ston, en we hadden een winkel. As achterankommertjen mos ik dus mien vertier op straote en bie vriendjes zeuken.

Veul gevoar was doar neet bie: Kiek mer ’s op dee ouwe anzichtkoarte van de Donkerstroate. Een poar dienstbojen, plooimusjen boven op ut heufd en grote boezeloar veur, zouwen doar non neet zo rustug kunnen blieven klessen en midden op de rieweg steet een kruwagen veur de mest. Hie heet wark genog, want de peerden worden nog overal veur gebruukt en dee loaten uutroeptekens achter op de stroate en dee kujje loaten liggen,dat is hartstikke zund. De peerden trekken de tweewielugge, hoge boerenkarren met streuisel veur de stal: dennenoalden of heiplaggen, of met mangelwortels en knollen. Notares Neeb heet een rietuug met twee peerden en as de slieke koets van meneer’s Jacob van kasteel Staveren, koetsier in livrei, in de stad kumt, dan kujje met recht zeggen: “Veurnaam greitjen op pad!”

De dokters bezeuken de pasjenten butenof ook met peerd en koetsjen en de dominee’s uut de ring goan met een rietuugjen diensten woarnemen. Van een ouwe dominee’s dochter he’k nog een wagenstove ezien dee swienters mee enomen wier: op de breje, zwoare planke vast emaakt, kon ie neet umvallen. Ene dominee uut Garderen kumt lopende, umdat ie een ander neet an ut wark wil zetten, zo zwoar is ie. Dat kujje respekteren, al bin je ut d’r neet mee eens.

Trouweriejen goan ook met peerden, veurzover je dat kunnen en willen betoalen en de liekkoetsen in elk geval. Ut omnibusje van Hotel Baars geet met één p.k.. En met kleine peerdenkracht goan de kleinere wagetjes met een hit d’r veur. De woenwagenpeerden binnen zo schonkug, dajje hoast je jasse an d’r botten kunnen ophangen. Mer alles geet kalmpjes an of op een sukkeldrafjen. Of de kavelerie mot deur de stad kommen, de gele riejers of de huzaren, barg je dan. De stadsjantjes kunnen ut dan neet biehouwen, tot groot plezier van de stroatmorsen.

Karremannen worden ze ook eneumd, de stadsjantjes, umdat ze met een hoge handkar ut huusvuul ophoalden. Ze hebben een los bruun jak an. De vullusbakken binnen van allerhand model.

Ajje de foto goed bekieken,zie je an weerskanten van de rieweg de stoepen. Teugen kleine kiender wordt ezeid: “Op de stoepe lopen, heur!”Mer zo makkeluk is dat nog neet. De ene stoep is breed, de andere smal en de hoogte is helemoal ongeliek.

Doar kumt nog wat bie: de stoepen heuren neet bie de weg veur alleman, neje, bie de huzen. En d’r binnen tegelstoepen en stoepen van gele steentjes en blauwe hardstenen stoepen. Sommugge eigenoars he’n een hekje an elke kante en anderen binnen zo zunug d’r op, dat langs de hele lengten kettingen lopen, tussen stenen poalen. Lekker um te schommelen, denken kienderen dan; mis, d’r zitten flinke punten in dee kettings. Kruup je d’r onder deur of willen de deerntjes op de stoep goan bikkelen, dan wordt driftug op de ruten etikt.

Dan kun je nog altied je tong uutsteken en ut nog ’s proberen, of we zeggen teugen mekare: “Pasop, jonges,dat is een gouwe stoep!” De lange trekbel van zo’n huus kriegt bie ut belletjen trekken wel een extra beurt.

Bie ut op – en afstappen um al dee hindernissen kumt een klein kiend wel ’s in de geute en dan mer brullen! Van de pien en …um de stank. Soaterdags worden de geuten bie ut stroatschrobben deur – eveegd en as de dienstbojen en dochters dan allemoale in de goeie richting warken geet ut wel goed. Oewee as de ene net kloar is en de ander veegt dan ut vuul weer op de schone kante, tis um kwoad as een spin te worden.

Over geuten esproken, ut volgende is woarluk in ons stadjen veur evallen. Een meneer dee doanug stotteren en doaran zien biename te danken had, was zo dom um teugen een manke man te zeggen, dat ie een middel veur um wust um recht te lopen?????

“Dan moet je met je ene been in de goot lopen,”zee – d – ie stotterend. “En zal ik ’s een middel zeggen om niet te stotteren?”vroeg de manke. “Wa…wa…wat is da…da…dat dan?”zee de stotteraar dee nattugheid veulden. “Dan moet je je bek houwen!” Doar was geen woord Frans bie.

Bie ut stadsbeeld van dee dagen heurden nog de stadsumroeper. Met zien triangel an een ring tinkelden ie op de stroathoeken en op de pleinen de minsen bie mekare, um dan zien boschap um te roepen. Wie wat kostboars had verleuren of reklame wou maken, kon bie de umroeper terecht. Bie zwoar weer is Kappers op zien landjen bie de Hogeweg deur de bliksem neer – eveld…

Wie neet in ut dageluks gebeuren pasten, wier deur opdringerugge nieschierugheid umgeven en bie ut weggoan uitgeleide edoan. Zo was d’r een keer een arg klein mannetjen met een groot heufd, een knapzak um en een stok dee tot zien schouwers kwam. Tien, twoalf kiender gongen achter u man de Stationsweg op. Toen ston ie stil en steunend met zien kin op de stok stoarden ie veur zich uut. Zo triestug, um de troanen in je ogen te kriegen. Een voor een keerden we um en ut zwarvertjen gong wieder weg deur de wereld.

“Ook een klein kiendjen van zien moeder eweest”….En neet groot genog eworden……

XXXXXXXXXXXXX

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *