Tonnen, tonnetjes……

 

 

 

Tonnen, tonnetjes en tonnetjen riejen.

“Jan Huigen in een ton

En een hoepeltje d’r om

En de ton begon te buigen, te buigen,

En de ton die viel in duigen….

En de hele ton viel om”.

Veul kiender weten neet meer wat dugen binnen, zoas ze geen weet he’n van dove kooltjens en talhoutjes, mer wielu zaggen ut kupen van voaten en tonnen nog wel in vol bedrief bie Hubert Jongeneel.

Tonnen binnen d’r ik weet neet hoe lang al eweest, veur ofboakening, as halfmudden en varfkupen, veur allerhande inmaak en…. teer.

“Jie binnen zo vlug as een luus op een teertonne”, was bepoald geen komplement. Bie grote feesten wieren teertonnen ebrand: Je kunnen d’r telkens van lezen in de Kroniek van Harderwiek ( 1931 ).

Op koneginnefeesten bie ons kwammen tonnen van pas, mer dan bie “hindernis lopen”um deur te krupen en bie tonnetjen riejen. D’r wier dan een vat zonder bojem um een dwarspoale ehangen dee tussen twee opstoande balken was vast-emaakt. Zeep an de paole maakte ut nog meuilukker, mer je moggen je veuruut trekken an een touw boven je heufd. Evengoed glejen de meesten noar links of noar rechts en dan kojje hoast neet meer overeinde kommen.

Een ander soort tonnetjen riejen was ut ofzakken van een soortement glieboantjen. Met een trapjen gong je umhoge um dan deur een breje houten geute weg te gliejen met een lange stake in de hande dee je deur ut gat van een plankjen an een tobbe mosten steken. Lukten dat, dan viel ut woater uut de tobbe juust achter je en had je ewonnen, stootten je d’r teugen an, dan wier je kletsnat; was je d’r helemoale noast, dan had je niks, geen eens een nat pak! D’r wier wat of-elachen op zo’n enkele vrieje dag in een heel joar.

Achterof ezien was ook iets vermakeluks a nee bedrief dat dan ook deur mien voader mit de name bruloft wier beneumd en dat je ook gerust tonnetjen riejen konnen hieten. Ut is zo helemoale verlejen tied eworden, dat ut de meuite weerd is um ut tafereeltjen veur ut noageslacht te bewoaren.

Je moeten dan weten, as je dat nog neet doen, dat ieder huus dat over geen beerput beschikten, in de beste kamer een tonnetjen had stoan met een schotjen d’r veur en een rechtkantugge brille d’r overhene, dee bie de mure ansloot. Trechter en ronde houten deksel maakten ut gevalletjen kompleet.

Vol is vol, dus mos ut tonnetjen van tied tot tied eleegd worren en ut was: “Denk d’r omme dat we de pleeman vanaved woarschouwen”. Veul arbeijersminsen hadden een klein stukjen land en kregen zo de mest veur ut hoalen. Dat most smarges vrog gebeuren, veur acht uur volges pliesieverordening! Umdat ie zo lege bie de grond is, was de kruwagen doarveur ut geschikste.

Joaren lang wier dat karwietjen bie ons verricht deur een man dee de biename van “de tobbe”droeg, umdat ie vaak boomstobben rooiden: zo had een arm mins weer een brandjen veur ut wark allene. Hie was een levendug getugenis van de spreuk: Arbeid adelt”. Recht as een keers liep ie, met de board recht veuruut, een man van statuur kortom-en woarumme ook neet…..

Noa de veurzorgen van schotjes weg en een aparte deksel stevug mit kranten op de tonne vast-ezet, wier dissen voetjen veur voetjen deur de lange gang en de winkel edragen, umdat we geen achteruut hadden. De tabakspupe kon d’r wel bie an en je mosten d’r neet an denken, dat je bie ut effen neerzetten ut voatjen mit verlof op je tejen zouen kriegen of zouen strukelen….Tis altied goed egoan! Uut veurzorg wier wel altied de loper op-enomen. Een dubbele zucht van verlichting wier eslaakt as ut monument op z’n voetstuk ston: de kruwagen. Dan wieren de hulpzelen over de schouders en um de handvoaten eslagen en gong de Stobbe noar zien landjen, stoatug en arnstug of ut een wierookvat betrof. De lege tonne wier een uurtjen loater, mer veur acht uur, terug ebrocht, weer een ouwe erappelzak d’r over henen.

Zo zag je overal smarges vrog mannetjes goan met d’r hoge last op de kruwagen noar ut Hoge Pad, de Siepels, de Rooie Hoane of de Knieptang. Wat meer boer was, had stalmest vermengd met heiplaggen of dennennoalden. Mer op de kleine akkertjes zwaaiden nog wel een poosjen de op-edreugde papiersnippertjes vroluk noar de garnaledopjes op de landjes d’r noast.

Dat onze volgende pleeman een klein winkeliertjen was, is neet ut vreemste, mer dat ie belangstelling veur sterrekunde had zou je meschien neet geleuven. Zo zie je mer weer, dat ut nederugste wark samen kon goan met hoge gedachten.

xxxxxxxxxxx

Heiplaggen = Stukken grond met wortel en tak van de heide.

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *