Van de Vismart noar de havet

 

 

 Van de Vismart noar de havet.

“Jie he’n ut grootste geliek van de hele Vismark…aster geen mins op steet!”Wier ezeit as een jonge neet van zien ongeliek te overtugen was.

De Vismart, dat dut je allereerst denken an de vispoorte, dee vreemd genog veul loater in de stadhuusstukken vermeld wordt dan bieveurbeeld de Grot en de Lutteke (=kleine) Poorten van twoalfhonderd en vierennegentug. De name poorters kumt al twoalf joar loater veur. Mer geen stukjen Harderwiek is vaker uut – ebeeld dan onze Vispoorte, an de butenkante of vanof de mart, en met plezier he’k ezien hoe mooi doaran alles wordt hersteld.

Dat de vismart in vrogger joaren veurnaam was,bewiest de ouwe burgermeesterwoening in de hoek, ut huus van Fontein eneumd. Tussen 1914 en 1918 is doar ut passantenhuus eweest veur Belgische vluchtelingen en noa de oorlog is doar ut lyceum begonnen, dat volgend joar z’n gouwen jubileum viert. Noa allerlei bestemmingen ister non een leeszaal in. Vlak d’r noast hajje de zogeneumde sokkenfabriek, woar iemand de boas was dee noar zien manier van lopen ut steertklokjen hietten. Doar wier ketoen en wol uut – egeven an vrouwen dee wat bieverdienen wouen, deur veur de kolonialen en loatere milletairen sokken te breien. “Twee poar in en twee poar uut”, zee de boas aster twee nieje breiketoen of sajet wier mee – egeven. Nog pas he’k vernomen dat ze zeven stuver veur een poar breijen kregen. Reken dat mer’s per uur uut. Ze konnen ut vlug en onder ut proaten deur: “Proaten en breijen”, zee Besjen.

Tis zunde en jammer dat de Vismart met zo’n poorte en verscheijene fiene geveltjes, bedurven is deur ut zetten van ee schoele; veur ut lillukke blok van teugenswoardug heet d’r al een andere schoele estoan. Heel wat brave broeken binnen in de loop van de joaren op al dee banken versleten. Ik bin d’r nog kwekeling eweest. Bepoald gemakkeluk waren de jonges neet: as voader ook zoveul van huus is! De meesters waren noavenant en hadden vaak een harder hand. Dat riempt ook nog. Een bullende jonge dee thuus zien beklag dee, brocht wel’s een kwoaje vistervoader op de schoele. Non hajje doar vrogger een bovenmeester dee Wisse hietten. Hie gaf bie ons de eerste veldgymnastiek en was vlug as woater. Kwam d’r een voader met een opestoken zeil, dan liet Wisse um geen tied um de klompen uut te trekken en nam de man mee alle twoalf klassen in en uut, deur tussendeuren en gangen, trap op, trap of. An ut end van de reize was alle stoom of – ebloazen en kon er rustug eproat worden met de man, dee ook verbouwereerd was deur zoveul ruumte vergeleken met zien kleine huusjen.

Wat waren dee huusjes in de Rechte en Kromme Oosterwiek klein. Teugeswoardigs steet ‘r Grote en Kleine Oosterwiek. Recht is neet zo slecht, mer krom vonnen ze dom. Woarum, woarum? Je vielen met de deur in huus, mer een klein schotjen dat soms deurliep en een veurvertrek ofschutten, vong de binnenkomende kou op. De huzen hadden meestal een klein ploatsjen achter en ik zie de jonge nog dee al vistertjen speulden met een klompe as schuutjen en stekelboarsjes as vangst. Ie had z’n kopjen of – esnejen: zo de ouwe zongen, piepen de jongen, mer toen zejen we iets onvriendelijks teugen ut vistertjen in de dop. Mer thuus smulden we van de vis dee de zujerzee in de lekkerste soorten opleverden. Op de Vismart wordt allang geen vis meer verkocht, dus kom an, noar de havet.

Non de Flevopolders of – esloten binnen, met de vis – ofslag is of – edoan en de iesvlettenvan de visserievereniging te koop wieren an – ebojen, zien we met weemoed de ouwe tied weer veur ons, as zundags zoveul schuten an de walle laggen, de wimpels in de wiend.

Zoaterdagsmiddags was ut een pracht gezicht de thuuszeilende botters achter mekare te zien kommen, een vister met een zuudwester op an ’t roer. We gongen dan soms de kop van de havet op, woar kamille en akkerwiende zeut geurden in de zoemer, um dee wekelukse vlootschouw an te zien.

Hering, spiering, bot, garnalen, tis allemoale verlejen tied eworden met de scheldname “Harderwieker bokking”. Bokkum zejen de Harderwiekers en ik ruuk nog de rook en de vis as Woutertjen, ook Gladdekkertjen eneumd, kwam roken in de schure achter de timmermanswarkploase in de Hoogstroate; ofvalhout en krullen zat. Dee bienamen waren de meuite weerd. Tiedgenoten weten ze nog wel, vul mer in….

Wat een vangsten heet de Kiekmure veurbie zien gaon, flinke besommingen mer ook schroale vangsten: “Dree pondjes oal en vuuf mandjes nest en de kuul dee flodderden zo bezujen de Knoare!”

Ik neem mer wat gezegdes bie mekoare. Parte keren waren de vangsten zo groot, dat de vis hoast nikse weerd was en je een hele emmer panhering konnen kregen veur een dubbeltjen.

Twee vreemde vangsten binnen weerd um te vertellen. Ene keer ister een dolfien binnen ebrocht, dee te zien eweest is op een arfjen Achter de Muur veur tien centen. Ze brengen non meer in ut loatjen! En op de stillen zundagmargen is, teugen de gewoente in een schute uut-ezeild, omdat een Franse ballon in zee terecht e – ekommen was.

De mannen in gele euliegoed pakken he’k zien binnengoan bie Wormsbcher in de Rechte Oosterwiek.

Uutstarvend geslacht van Zuderzeevisters, je noagedachtenis hou ik in hoge ere.

……………………….

Bullen = huilen;  de Knoare = de Knarondiepte, Knardijk; Euliegoed = geolied linnen.

Dit bericht was geplaatst in P.Poorter verhalenbundel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *